Luister naar weerstand

Auteur: Bert Stas

Weerstand is  irritant. Het is niet prettig dat je tegenwerking  ervaart wanneer je iets wil realiseren of dat mensen zich verzetten tegen verandering. Iedere leidinggevende maakt dit mee. Maar oog hebben voor de vraag waar weerstand vandaan komt, kan soms het begin zijn van de oplossing.

Een paar jaar geleden was ik als communicatieadviseur aanwezig bij een directievergadering van een groot Vlaams bedrijf. Het was  vrijdagvoormiddag eind november. De winterzon werd gebroken door de glasgordijnen en verspreidde een diffuus licht in de vergaderruimte. Mijn pratende collega’s leken personages uit een romantisch schilderij. Het binnenkomen van de Algemeen directeur doorbrak
het moment, want zijn vaste tred en zijn sombere blik zetten onze zintuigen onmiddellijk op scherp. Hij ging haastig zitten, deed geen moeite om de vergadering in te leiden, schoof het papier met de agendapunten weg en trok van leer.‘De Raad van Bestuur heeft geen oren naar mijn argumenten en wil geen fiat geven voor de bouwplannen zoals ik die in het investeringsplan heb opgenomen’,
fulmineerde hij. ‘Zonder rekening te houden met mijn advies, hebben zij een alternatief plan besproken!’  Hij sprak luider dan normaal en ook zijn intonatie verraadde zijn emotie. Zo had ik hem
nog niet eerder gezien. Zijn linkerhand lag in een gebalde vuist op tafel.

Plots nam hij het blad met de agenda in de hand en startte de vergadering. We lieten de zonwering een beetje zakken en samen met de zonnestralen verdween de emotie uit de ruimte om plaats te maken voor de vertrouwde zakelijkheid. De obligate agendapunten kwamen aan bod en twee uur later sloot de vergadering af met een item over de reorganisatie van de logistieke afdeling. Om personeelsuren uit te sparen werden verschillende medewerkers enkele uren per dag op een andere afdeling ingezet, maar blijkbaar liep dit niet zoals het hoorde. De directeur had hierover  een uitgesproken mening. ‘Ik ervaar weerstand en zie er geen aanwijsbare reden voor. Ik snap het probleem niet‘, zei hij. ‘Bert, kan jij als communicatieadviseur eens bekijken hoe je de onrust kan wegnemen?’

Maandagnamiddag ontving ik een groep van vijf afdelingsverantwoordelijken in de zaal van het irectiecomité, hun gezichten nat van de regen. Een man die tegenover mij plaatsnam  wierp zich op als woordvoerder: ‘Wie heeft het in zijn hoofd gehaald om zomaar de werking van de afdelingen te wijzigen?’ Ik kreeg niet de kans om erop te antwoorden. ‘Reeds enkele weken doen wij niets anders dan problemen oplossen en branden blussen. Mits we hadden overlegd, had  alles vlekkeloos kunnen verlopen. Dat vooraf met ons niets werd besproken frustreert ons mateloos!’ Mijn oog viel op de rimpels naast zijn ooghoeken en op zijn gebalde vuist die op tafel lag. Ik had een déjà vu ervaring. Het was net of ik de frustratie zag van mijn directeur bij zijn verhaal over de bouwplannen.

Iedereen, zowel de directeur als de arbeider op de werkvloer, wordt graag betrokken bij beslissingen die weerslag hebben op het eigen werk. Alle werknemers in een organisatie ervaren spontaan een gevoel van verzet wanneer veranderingen boven hun hoofden worden doorgevoerd. Verandering zonder weerstand lukt pas als er een gezamenlijk verhaal ontstaat. Maar nog belangrijker dan het uiteindelijke verhaal is de manier waarop het verhaal tot stand komt. Wie luistert zorgt
ervoor dat  weerstand plaats maakt voor betrokkenheid en motivatie. Luisteren naar verhalen van medewerkers doen  Vlaamse bedrijven  vandaag de dag nog veel te weinig. Niettemin is is corporate storytelling  in Vlaanderen ‘hot’. Er verschijnen boeken, artikels, forums, seminaries, voordrachten en workshops. Het is hoog tijd voor Vlaanderen om met storytelling aan de slag te gaan en er niet alleen over te praten en te schrijven.

Bert Stas, storycoach: bert.stas@telenet.be